[custom-facebook-feed]

„Etapy życia rodziny”psychoterapia

Niemal na wzór etapów życia człowieka, zaczynających się od narodzin, a nawet poczęcia, a na starości kończących, wielu socjologów i psychologów zastanawiało się na etapami życia rodziny.

Według jednej z pierwszych koncepcji socjologów rodziny Duvall i Miller każda rodzina przechodzi przez uporządkowaną sekwencję etapów rozwojowych, zależnych od zmian w wielkości rodziny, w skutek jej rozszerzenia, a następnie zwężenia, zmian w układzie wiekowym w odniesieniu do najstarszego dziecka oraz zmian statusu zawodowego żywicieli rodziny. Przedstawiane etapy to:
1. Małżeństwo bezdzietne
2. Rodziny wychowujące małe dzieci (najstarsze w wieku od 0-30 m)
3. Rodziny z dziećmi w wieku przedszkolnym (od 30 m do 6 lat)
4. Rodziny z dziećmi w wieku szkolnym (6 do 13 lat)
5. Rodziny z nastolatkami (13 do 20 lat)
6. Rodziny wypuszczające dzieci w świat (od pierwszego do ostatniego dziecka)
7. Rodzice w średnim wieku (od pustego gniazda do przejścia na emeryturę)
8. Starzejący się członkowie rodziny (od emerytury do śmierci obojga rodziców)

Niektórzy teoretycy dodają na początku etap narzeczeństwa, a więc związku niesformalizowanego, w którym jego członkowie zamieszkują w domach pochodzenia. Oczywiście są to teoretyczne założenia co do etapów rozwoju rodziny, przez które przechodzi jednak w dalszym ciągu większość rodzin. Niemniej jednak coraz częściej istnieje potrzeba modyfikacji tych założeń do zmieniających się realiów życia. Pomimo to, są one użyteczne na przykład w psychoterapii przy określaniu i precyzowaniu problemu.
Wymienione wyżej etapy zwyczajowo zachodzą na siebie, rzadko kiedy istnieje między nimi widoczna granica. A więc często zdarza się, że rodzina istnieje w dwóch, czy nawet trzech etapach jednocześnie.
Ważnym założeniem koncepcji cyklów życia rodzinnego jest to, że każdy etap wymaga od członków rodziny wypełnienia określonych na ten czas zadań rozwojowych.

Poniżej przedstawiono bardzo ogólnie zadania rozwojowe poszczególnych etapów.
0. Narzeczeństwo wykształcenie wzajemnego przywiązania
1. Małżeństwo Wykształcenie ról rodzicielskich
2. Rodzina z małymi dziećmi Zaakceptowanie osobowości dziecka
3. Dzieci w wieku przedszkolnym Wprowadzenie dziecka do instytucji
4. Dzieci szkolne Zaakceptowanie okresu dojrzewania, zmiany ról społecznych i płciowych
5. Nastolatki Eksperymentowanie z niezależnością
6. Wypuszczanie dzieci w świat Zaakceptowanie niezależnej roli dorosłego dziecka
7. Rodzice w średnim wieku Pozwolenie na odejście – ponowne spotkanie
8. Starzejący się członkowie rodziny – Zaakceptowanie starości.Każdy etap życia rodzinnego wymaga pozytywnego rozwiązania wszystkich ważnych w tym okresie zadań, a przejście rodziny do kolejnego etapu wiąże się z kryzysem normatywnym. Nierozwiązanie zadań, bądź niewłaściwe ich rozwiązanie uniemożliwia rodzinie płynne przejście do następnych etapów, często blokując w ten sposób dalszy jej rozwój. Kiedy rodzina długo pozostaje we wcześniejszych etapach życia, mimo iż wiek dzieci wskazywałby na kolejne etapy, pojawiają się problemy i choroby zwykle u jednego członka rodziny. Według koncepcji cyklów życia rodzinnego, są to symptomy trudności rodzinny w rozwiązywaniu charakterystycznych dla danego etapu zadań. Psychoterapia miałaby w tym przypadku pomagać w zdiagnozowaniu etapu, na którym obecnie znajduje się rodzina oraz rozwiązywaniu zadań i trudności tego etapu.Umożliwienie rodzinie rozwiązania zadań oraz wznowienie jej rozwoju prowadzi do zmniejszenia, aż w końcu ustąpienia objawów, z którymi zgłosiła się rodzina do terapii.
(opracowanie Monika Chajdas)